جغرافیای تاریخی افغانستان د ستر تاریخپوه او مفکر میر غلاممحمد غبار له مهمو علمي او تاریخي آثارو څخه ګڼل کېږي، چې پکې د افغانستان، خراسان، آریانا، او د افغانانو د تاریخي جغرافیې ژوره څېړنه شوې ده. دا اثر یوازې د سیمو او ښارونو جغرافیه نه بیانوي؛
بلکې د افغان ملت د تمدني، تاریخي او فرهنګي هویت یوه پراخه هنداره ده.
د کتاب په مقدماتي برخو کې لیکوال څرګندوي چې افغانستان د لرغوني تمدنونو، کارواني لارو، او نړیوالو فرهنګي اړیکو مهم مرکز پاتې شوی دی. هغه افغانستان د ختیځ او لویدیځ د تمدنونو د نښلېدو ستره سیمه بولي، چې د زرګونو کلونو راهیسې یې د تاریخ په بهیر کې مهم رول لوبولی دی.
په دې اثر کې د خراسان، آریانا، باختر، کابل، غزني، هرات، سیستان، تخارستان، بدخشان، کندهار، غور، زابل، او ګڼو نورو تاریخي سیمو تفصیلي بحث شوی دی. لیکوال د دې سیمو تاریخي نومونه، تمدني ارزښت، او د هغوی جغرافیایي بدلونونه په مستندو روایتونو بیانوي.
کتاب په ځانګړي ډول د افغانانو او پښتنو د تاریخي حضور، د هغوی د سیمو، ژبې، او تمدني رول په اړه مهم معلومات وړاندې کوي. غبار ټینګار کوي چې د افغانستان جغرافیه یوازې د اوسني سیاسي حدودو نوم نه دی؛
بلکې د زرګونو کلونو ګډ تمدني، تاریخي، او فرهنګي تسلسل استازیتوب کوي.
په ګڼو برخو کې د پښتنو، آریایانو، خراسانیانو، او د افغانستان د نورو قومونو د تاریخي اړیکو، ژبو، او تمدني وده ژور تحلیل شوی دی. لیکوال د افغانستان د تاریخي وحدت، د دې خاورې د تمدني عظمت، او د افغان ملت د تاریخي شعور اهمیت هم روښانوي.
«جغرافیای تاریخی افغانستان» یوازې یو جغرافیایي کتاب نه دی؛
بلکې د افغانستان د تاریخي حافظې، ملي هویت، او تمدني عظمت یوه مهمه علمي خزانه ده.
دا اثر د افغانانو او پښتنو لپاره ځانګړی ارزښت لري، ځکه چې د افغانستان د تاریخي جغرافیې، د پښتنو د تاریخي سیمو، او د دې خاورې د تمدني مقام په اړه مستند معلومات وړاندې کوي، او لوستونکی د خپل تاریخي، ملي او فرهنګي هویت سره لا نږدې کوي.
هغه ملت چې خپله خاوره، خپل تاریخ، او خپل تمدني میراث وپېژني، خپل راتلونکی به هم په شعور، ویاړ او وحدت جوړ کړي.
