خیراللغات

کتاب «پښتو ـ اردو خیرالله» په ۱۹۰۶ کال کې د لاهور په چاپخونه کې چاپ او خپور شو. د دې اثر لیکوال قاضي خیرالله دی، چې د دې کتاب د جوړولو لپاره یې شپږ کاله وخت مصرف کړی دی. خیرالله، چې انځور یې د کتاب په پیل کې په یوې ساده نقشۍ کې راغلی، د کلیسا مبلغ او د پښتو ژبې ښوونکی و.

دا کتاب د اردو ژبې په مقدمه (پاڼې ۱ تر ۳) پیل کېږي. په دې مقدمه کې لیکوال د پښتو ـ اردو لغتنامې د جوړولو پر اهمیت خبرې کوي، او وایي چې دا کتاب باید د هغو مدرسو لپاره مرستندویه/تکمیلي کتاب وي، چې د برتانوي هند د شمال لوېدیځ سرحدي ولایت په سرحدي سیمو کې جوړېدې.

له دې وروسته په اردو ژبه یوه لنډه مقاله (پاڼې ۳ تر ۶) د «د پښتو ژبې تاریخ» تر عنوان لاندې راغلې ده. په دې مقاله کې لیکوال پښتو د هند-اروپايي ژبو له ډلې څخه یوه ژبه ګڼي (لکه فارسي، لاتین او سانسکریت) او ادعا کوي چې د اسلام له راتګ مخکې هیڅ داسې لیکلی سند نه شته چې د پښتو ژبې لرغونی الفبا پکې ثابته شوې وي.

د دې اثر اصلي برخه (پاڼې ۷ تر ۱۹۲) د پښتو ـ اردو لغتونه دي. په دې لغتنامه کې داسې ډېرې پښتو کلمې شاملې دي چې د پښتو د الفبا له لومړي یا وروستي حرف څخه پیلېږي. دا اثر دلته تر ټولو لومړنۍ راټوله شوې پښتو ـ اردو لغتنامه بلل شوې ده.

دا لغتنامه په هغه تاریخي دور کې په شمال لوېدیځ سرحدي ولایت کې جوړه شوې، کله چې پښتانه د برتانوي هند له پوځ سره د اړیکو له لارې د اردو ژبې سره بلد کېدل، او د سیمې په مدرسو کې دواړه ژبې (پښتو او اردو) یو له بل سره پرله‌پسې تعامل درلود

خیراللغات

Leave a Reply

Discover more from Pashtuns legacy library

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading